BPAP / BPAP ST Cihazı Nedir? Evde Doğru Kullanım Rehberi

Solunum desteğine ihtiyaç duyan hastalarda BPAP ve BPAP ST cihazları, hem uyku sırasında hem de bazı durumlarda gün içinde solunumu destekleyen gelişmiş tedavi cihazlarıdır. Ancak bu cihazlardan maksimum fayda sağlanabilmesi için doğru kullanım, düzenli temizlik ve doktor ayarlarına tam uyum büyük önem taşır. Bu yazımızda BPAP ve BPAP ST cihazlarının ne olduğu, nasıl kullanıldığı ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylı şekilde ele alıyoruz.

BPAP / BPAP ST Cihazı Nedir?

BPAP (Bilevel Positive Airway Pressure), solunum sırasında iki farklı basınç seviyesi sağlayan bir solunum destek cihazıdır:

• IPAP: Nefes alırken verilen basınç
• EPAP: Nefes verirken verilen basınç

Bu çift basınç sistemi sayesinde solunum daha konforlu hale gelir.

BPAP ST (Spontaneous/Timed) ise hastanın solunumu yetersiz kaldığında veya durduğunda, cihazın otomatik olarak nefes vermeyi desteklediği gelişmiş bir BPAP türüdür. Özellikle solunum kasları zayıf olan veya merkezi solunum problemi yaşayan hastalarda tercih edilir.

BPAP / BPAP ST Cihazı Ne İşe Yarar?

BPAP ve BPAP ST cihazları aşağıdaki durumlarda etkili destek sağlar:

• KOAH ve kronik solunum yetmezliği
• Obezite hipoventilasyon sendromu
• Nöromüsküler hastalıklar
• Uyku apnesinin ileri formları
• Solunum kaslarının yetersiz çalıştığı durumlar

Düzenli kullanım sayesinde:

• Solunum yükü azalır
• Kandaki oksijen ve karbondioksit dengesi iyileşir
• Uyku kalitesi artar
• Günlük yaşamda nefes darlığı azalır

BPAP / BPAP ST Cihazı Nasıl Kullanılır?

1. Cihazın Doğru Konumlandırılması

Cihaz, yatağa yakın ve düz bir zemine yerleştirilmelidir. Hava giriş ve çıkışlarını kapatacak eşyalardan uzak tutulmalıdır.

2. Maske Seçimi ve Takılması

BPAP ve BPAP ST cihazlarında genellikle tam yüz maskesi veya burun maskesi kullanılır. Maske yüze tam oturmalı, hava kaçağı olmamalı ancak rahatsız edecek kadar sıkı da olmamalıdır.

3. Nemlendirici Hazne Kullanımı

Cihazda nemlendirici hazne bulunuyorsa yalnızca saf (distile) su kullanılmalıdır. Haznedeki su her gün yenilenmeli ve maksimum seviyeyi geçmemelidir. Nemlendirici, burun ve boğaz kuruluğunu azaltmaya yardımcı olur.

4. Cihazın Çalıştırılması ve Ayarlanması

Maske takıldıktan sonra cihaz çalıştırılır. IPAP, EPAP ve (BPAP ST için) solunum yedekleme ayarları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir. Bu ayarlar kullanıcı tarafından değiştirilmemelidir.

5. Uyku ve Günlük Kullanım

BPAP ve BPAP ST cihazları çoğunlukla gece boyunca kullanılır. Bazı hastalarda doktor önerisiyle gün içinde de kullanım gerekebilir. Cihazdan tam fayda sağlamak için düzenli ve uzun süreli kullanım önemlidir.

BPAP / BPAP ST Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Basınç ve zamanlama ayarları doktor önerisi dışında değiştirilmemelidir.
• Maske kayışları çok sıkı veya çok gevşek olmamalıdır.
• Cihaz her gün düzenli kullanılmalıdır.
• Elektrik kesintileri için alternatif solunum desteği planı yapılmalıdır.

• Basınç ayarları doktor önerisi dışında değiştirilmemelidir.
• Maske kayışı kaçak olmayacak şekilde aşırı sıkılmamalıdır. 
• Cihaz her gece, mümkünse tüm uyku süresi boyunca kullanılmalıdır.
• Elektrik kesintileri için alternatif plan yapılmalıdır.
• Cpap Cihazı taşıma esnasında su ile beraber taşınmamalıdır. Mutlaka nemlendirici haznesindeki su tamamen boşaltılmalıdır. 
• 6 ayda bir cihazınıza bakım ve basınç çıkış ölçümü yaptırmalısınız. 
• 6 ayda 1 maske ve hortumunuzu değiştirmelisiniz.

BPAP / BPAP ST Cihazı Temizliği ve Bakımı

• Maske ve hortum: Maskenin silikon bölümü haftada en az bir kez bebek şampuanı suyla yıkanmalı ve kurutulmalıdır. Hortumuda 15-20 günde bir yıkamanız yeterli olacaktır. Maske ve hortumu deterjan veya sabun ile yıkamanız hem ürünlere zarar verir hemde tedavi esnasında kokudan rahatsız olmanıza neden olabilir.
• Nemlendirici hazne: Haftada 1 yıkanmalı ve kurulanmalıdır. Nemlendirici hazne temizliği için karbonatlı su, maden suyu gibi doğal dezenfektanlardan faydalanarak kirecini temizleyebilirsiniz. Bir diş fırçasından temizlik için yardım alabilirsiniz.
• Filtre: Kullanım kılavuzuna göre düzenli olarak temizlenmeli veya değiştirilmelidir.
• Cihaz gövdesi nemli bezle silinmeli, suyla temas ettirilmemelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir sağlık uzmanına danışılmalıdır:

• Koah ve Kronik solunum yetmezliği hastaları için cihaz kullanımına rağmen nefes darlığında artış
• Sabah baş ağrısı veya aşırı halsizlik
• Maskeye bağlı cilt tahrişi veya bası yaraları
• Cihazın alarm vermesi veya düzgün çalışmaması

• CPAP kullanımına rağmen gündüz aşırı uyku hali
• Maskeden sürekli hava kaçağı
• Burun tıkanıklığı, kuruluk veya cilt tahrişi
• Cihaz kullanımına rağmen horlamanın devam etmesi 

Sonuç

BPAP ve BPAP ST cihazları, ileri düzey solunum desteği gerektiren hastalar için etkili ve güvenli tedavi seçenekleridir. Doğru ayarlar, düzenli kullanım ve uygun bakım sayesinde hastaların solunumu rahatlar ve yaşam kalitesi belirgin şekilde artar. En iyi sonuç için cihaz mutlaka doktor önerileri doğrultusunda kullanılmalıdır.