CPAP Cihazı Nedir? Evde Doğru Kullanım Rehberi

Uyku sırasında solunum durması yaşayan hastalar için CPAP cihazı, yaşam kalitesini ciddi ölçüde artıran etkili bir tedavi yöntemidir. Ancak CPAP tedavisinden maksimum fayda sağlamak için cihazın doğru kullanılması, düzenli temizlenmesi ve kullanım alışkanlığının kazanılması büyük önem taşır. Bu yazımızda CPAP cihazının ne olduğu, nasıl kullanıldığı ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylıca ele alıyoruz.

CPAP Cihazı Nedir?

CPAP (Continuous Positive Airway Pressure), uyku sırasında üst solunum yollarının kapanmasını önlemek amacıyla sürekli pozitif hava basıncı sağlayan bir solunum cihazıdır. En sık uyku apnesi tedavisinde kullanılır. CPAP cihazı, uyku boyunca solunum yolunu açık tutarak kesintisiz ve kaliteli uyku sağlar.

CPAP Cihazı Ne İşe Yarar?

CPAP cihazının düzenli kullanımı sayesinde:

• Uyku sırasında solunum durmaları önlenir
• Horlama azalır veya tamamen ortadan kalkar
• Gün içi yorgunluk ve halsizlik azalır
• Kalp-damar hastalıkları riskinin düşmesine yardımcı olur
• Uyku kalitesi ve yaşam konforu artar
• Uyku apnesine bağlı tansiyon dengesizliğini engeller
• Uyku apnesine bağlı şeker rahatsızlığını dengeler.
• Unutkanlık varsa azaltır.

CPAP Cihazı Nasıl Kullanılır?

1. Cihazın Doğru Konumlandırılması

CPAP cihazı, yatağa yakın ve düz bir zemine yerleştirilmelidir. Hava giriş-çıkışını engelleyecek eşyaların yanında bulunmamalıdır.

2. Maske Seçimi ve Takılması

CPAP cihazlarında burun maskesi, burun yastıklı maske veya tam yüz maskesi kullanılabilir. Maske, yüze tam oturmalı ancak rahatsız edecek kadar sıkı olmamalıdır. Hava kaçağı olmaması tedavi etkinliği açısından önemlidir.

3. Nemlendirici Hazne Kullanımı

Cihazda nemlendirici hazne varsa, yalnızca saf (distile) su kullanılmalıdır. Haznedeki su her gün yenilenmeli ve maksimum seviyeyi geçmemelidir. Nemlendirici, burun ve boğaz kuruluğunu azaltmaya yardımcı olur. Burun ve boğaz kuruluğu ile nemlendirici ısı ayarı doğru orantılıdır. Kuruluk varsa ısı seviyesi arttırılmalıdır. Maskede su buharından kaynaklı ıslaklık rahatsız ederse nem ısı seviyesi düşürülmelidir. Genellikle kış aylarında evde petek ısı seviyesi yüksek olduğundan odadaki hava kuruluğu artar. Bu sebeple kış aylarında nem ısı seviyesi arttırılabilir. Yaz aylarında eğer kuruluk yaşanmıyorsa cihaz nemlendiricisiz kullanılabilir. Eğer nemlendiricide su yoksa ısı seviyesi 0'a alınmalıdır. 

4. Cihazın Çalıştırılması

Maske takıldıktan sonra cihaz açılır. Birçok marka CPAP cihazı nefes alındığında otomatik olarak çalışmaya başlar. İsteğe göre sadece tuş ile açılması ayarlanıp otomatik başmlama devre dışı bırakılabilir. Basınç ayarları mutlaka doktor tarafından belirlenen değerlerde olmalıdır.

5. Uyku Sırasında Kullanım

CPAP cihazı tüm gece boyunca kullanılmalıdır. İlk günlerde alışma süreci yaşanabilir, ancak düzenli kullanım ile bu süreç genellikle kısa sürede aşılır.

CPAP Cihazı Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Basınç ayarları doktor önerisi dışında değiştirilmemelidir.
• Maske kayışı kaçak olmayacak şekilde aşırı sıkılmamalıdır. 
• Cihaz her gece, mümkünse tüm uyku süresi boyunca kullanılmalıdır.
• Elektrik kesintileri için alternatif plan yapılmalıdır.
• Cpap Cihazı taşıma esnasında su ile beraber taşınmamalıdır. Mutlaka nemlendirici haznesindeki su tamamen boşaltılmalıdır. 
• 6 ayda bir cihazınıza bakım ve basınç çıkış ölçümü yaptırmalısınız. 
• 6 ayda 1 maske ve hortumunuzu değiştirmelisiniz.

CPAP Cihazı Temizliği ve Bakımı

• Maske ve hortum: Maskenin silikon bölümü haftada en az bir kez bebek şampuanı suyla yıkanmalı ve kurutulmalıdır. Hortumuda 15-20 günde bir yıkamanız yeterli olacaktır. Maske ve hortumu deterjan veya sabun ile yıkamanız hem ürünlere zarar verir hemde tedavi esnasında kokudan rahatsız olmanıza neden olabilir.
• Nemlendirici hazne: Haftada 1 yıkanmalı ve kurulanmalıdır. Nemlendirici hazne temizliği için karbonatlı su, maden suyu gibi doğal dezenfektanlardan faydalanarak kirecini temizleyebilirsiniz. Bir diş fırçasından temizlik için yardım alabilirsiniz.
• Filtre: Kullanım kılavuzuna göre düzenli olarak temizlenmeli veya değiştirilmelidir.
• Cihaz gövdesi nemli bezle silinmeli, suyla temas ettirilmemelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka sağlık uzmanına danışılmalıdır:

• CPAP kullanımına rağmen gündüz aşırı uyku hali
• Maskeden sürekli hava kaçağı
• Burun tıkanıklığı, kuruluk veya cilt tahrişi
• Cihaz kullanımına rağmen horlamanın devam etmesi 

Sonuç

CPAP cihazı, uyku apnesi tedavisinde en etkili yöntemlerden biridir. Düzenli ve doğru kullanım sayesinde hem uyku kalitesi hem de genel sağlık durumu önemli ölçüde iyileşir. Tedaviden en iyi sonucu almak için cihaz, doktor önerileri doğrultusunda kullanılmalı ve bakım kuralları ihmal edilmemelidir.