Ev Tipi Ventilatör Cihazı Nedir? Evde Güvenli Kullanım Rehberi

Ev tipi ventilatör cihazları, solunum desteğine uzun süreli veya sürekli ihtiyaç duyan hastalar için geliştirilmiş ileri düzey tıbbi cihazlardır. Hastane ortamına ihtiyaç duymadan evde solunum desteği sağlaması sayesinde hem hastanın yaşam kalitesini artırır hem de bakım sürecini kolaylaştırır. Bu yazımızda ev tipi ventilatör cihazlarının ne olduğu, nasıl kullanıldığı ve dikkat edilmesi gereken noktaları detaylı şekilde ele alıyoruz.

Ev Tipi Ventilatör Cihazı Nedir?

Ev tipi ventilatör, hastanın solunumunu tamamen veya kısmen destekleyen, belirlenen solunum parametrelerine göre nefes alıp vermeyi sağlayan gelişmiş bir solunum destek cihazıdır. Genellikle nöromüsküler hastalıklar, ileri evre KOAH, solunum yetmezliği ve uzun süreli mekanik ventilasyon ihtiyacı olan hastalarda doktor önerisiyle kullanılır.

Ev Tipi Ventilatör Cihazı Ne İşe Yarar?

Ev tipi ventilatör cihazlarının düzenli kullanımı sayesinde:

• Solunum desteği sürekli ve kontrollü şekilde sağlanır
• Kandaki oksijen ve karbondioksit dengesi korunur
• Hastane yatış süresi ve yoğun bakım ihtiyacı azalabilir
• Hastanın ev ortamında yaşam konforu artar
• Bakım verenlerin süreci daha güvenli yönetmesi sağlanır

Ev Tipi Ventilatör Cihazı Nasıl Kullanılır?

1. Cihazın Konumlandırılması

Ventilatör cihazı, hastaya yakın, düz ve sağlam bir zemine yerleştirilmelidir. Elektrik bağlantısı güvenli olmalı ve hava giriş-çıkışları kesinlikle kapatılmamalıdır.

2. Maske veya Trakeostomi Bağlantısı

Ev tipi ventilatörler; maske (non-invaziv) veya trakeostomi (invaziv) yoluyla kullanılabilir. Kullanılacak bağlantı şekli doktor tarafından belirlenmelidir. Bağlantıların doğru ve sızdırmaz olması hayati önem taşır.

Ekspiryum ve İnspiryum hatları doğru takılmalıdır. Genellikler su tutucu olan kısım ekpiryum hattına takılır. Eğer kullanılan model ekshalasyon valfi'ne sahipse yönü doğru takılmalıdır.

3. Nemlendirici ve Devre Sistemi

Cihazla birlikte kullanılan nemlendirici sistem, solunum yollarının kurumasını önler. Nemlendirici haznede yalnızca saf (distile) su kullanılmalı ve su seviyesi düzenli kontrol edilmelidir.

4. Cihazın Çalıştırılması ve Ayarlar

Solunum modu, solunum sayısı, tidal volüm, basınç ve alarm ayarları mutlaka doktor veya yetkili sağlık personeli tarafından belirlenmelidir. Kullanıcı bu ayarları değiştirmemelidir.

5. Günlük ve Sürekli Kullanım

Ev tipi ventilatör cihazı, hastanın ihtiyacına göre gece, gündüz veya 24 saat boyunca kullanılabilir. Cihazın kesintisiz çalışması ve alarmların aktif olması hayati öneme sahiptir.

Ev Tipi Ventilatör Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Cihaz ayarları kesinlikle izinsiz değiştirilmemelidir.
• Alarm sesleri kapatılmamalı, nedeni mutlaka kontrol edilmelidir.
• Elektrik kesintilerine karşı batarya veya yedek güç kaynağı hazır bulundurulmalıdır.
• Hasta sürekli gözlemlenmeli, solunumda değişiklikler takip edilmelidir.

Sık karşılaşılan alarmlar nelerdir? Ne anlama gelir?

• Düşüt VTİ veya Düşük Tidal alarmı : Bu alarm hastaya giden hava akışının ml cinsinden alarm limitinin altına düştüğünü veya cihazın hatalı ölçtüğünü gösterir. Bu durumda hortum ve devlereler kontrol edilmeli herhangi bir yırtık ya da sıvı teması var ise devre değiştirilmelidir. Diğer sebepler ise hastanın  trakeostemi kanülünde kaçak olması,hastanın tıkanık olması,cuff'ın inik olması veya cuffsız kanül kullanımıdır. Tüm bu durumlar olmamasına rağmen aynı alarmı alıyorsanız vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.
• Düşük VTE alarmı : Bu alarm hastadan gelen havanın ml cinsinden alarm limitinin altına düştüğünü veya cihazın hatalı ölçtüğünü gösterir. Bu alarmın sebebi alarm limiti doğru ayarlandıysa devredeki veya kanüldeki kaçak, hasta tıkanıklığı, devrede sıvı, cihaz sensör arızası olabilir. Bahsedilen durumları kontrol ettiğinizde her şey doğru yapıldıysa bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.
• Yüksek basınç alarmı: Bu alarmın başlıca sebebi tıkanıklıktır. Hastada biriken senkron hava geçişini engellediğinden sıkça karşılaşılabilir. Aspirasyon işlemi doğru bir şekilde yapılmasına rağmen cihaz aynı hatayı devam ettiriyorsa ya trakeostami kanülünde sorun vardır ya da cihazınızda arıza vardır, bu durumda bir sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.
• Güç Kaybı/ Güç Bağlantısı Kesildi/Şebek bağlantısı kesildi: Bu alarm cihazın elektrik almadığını yani elektriklerin kesildiğini, cihazın takılı olduğu prizde problem olduğu, cihazın prizden çıkarıldığını veya güç kartının arızalandığını gösterir.
• Hasta bağlantısı kesildi: Bu larm hastanın cihazdan ayrıldığını veya devrede bir sorun olduğunu gösterir.

Ev Tipi Ventilatör Cihazı Temizliği ve Bakımı

• Maske / trakeostomi bağlantıları: Günlük olarak kontrol edilmeli ve temizlenmelidir.
• Devre ve hortumlar: 1-2 ayda bir düzenli aralıklarla değiştirilmelidir.
• Nemlendirici hazne: Her gün boşaltılmalı, yıkanmalı ve kurulanmalıdır.
• Filtreler: Belirlenen periyotlarda temizlenmeli veya yenilenmelidir.
• Cihazın 4 ayda bir genel bakım, ölçüm, kontrol ve kalibrasyonu yetkin servislerce yapılmalı ve orjinal filtreleri değiştirilmelidir.
• Cihaz gövdesi nemli bezle silinmeli, suyla temas ettirilmemelidir.

Ne Zaman Doktora veya Sağlık Personeline Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda acilen sağlık uzmanına danışılmalıdır:

• Cihaz alarmlarının sürekli çalması
• Hastada ani nefes darlığı veya morarma
• Bilinç değişikliği veya huzursuzluk
• Cihazın çalışmaması veya beklenmedik kapanması

Sonuç

Ev tipi ventilatör cihazları, ileri düzey solunum desteğine ihtiyaç duyan hastalar için güvenli ve etkili bir çözümdür. Doğru ayarlar, düzenli bakım ve dikkatli kullanım sayesinde hastalar ev ortamında daha güvenli ve konforlu bir yaşam sürdürebilir. En iyi sonuç için cihaz mutlaka doktor ve yetkili sağlık personelinin önerileri doğrultusunda kullanılmalıdır.