Oksijen Konsantratörü Nedir? Evde Doğru Kullanım Rehberi

Evde oksijen tedavisi gören hastalar için oksijen konsantratörü, hayat kalitesini artıran en önemli tıbbi cihazlardan biridir. Ancak bu cihazdan maksimum fayda sağlamak için doğru kullanım, düzenli bakım ve güvenlik kurallarına dikkat edilmesi gerekir. Bu yazımızda oksijen konsantratörünün ne olduğu, nasıl kullanıldığı ve nelere dikkat edilmesi gerektiğini detaylı şekilde ele alıyoruz.

Oksijen Konsantratörü Nedir?

Oksijen konsantratörü, ortam havasındaki oksijeni ayrıştırarak yüksek yoğunlukta oksijen üreten ve hastaya sürekli oksijen desteği sağlayan bir cihazdır. Oksijen tüplerine kıyasla daha güvenli, ekonomik ve kesintisiz bir kullanım sunar. Genellikle KOAH, solunum yetmezliği, astım, zatürre ve kalp hastalıklarında doktor önerisiyle kullanılır.

Oksijen Konsantratörü Ne İşe Yarar?

Bu cihazlar, kandaki oksijen seviyesinin ideal aralıkta kalmasına yardımcı olur. Düzenli kullanım sayesinde:

• Nefes darlığı azalır
• Günlük aktiviteler daha rahat yapılır
• Uyku kalitesi artar
• Hastanın genel yaşam kalitesi yükselir

Oksijen Konsantratörü Nasıl Kullanılır?

1. Cihazın Doğru Konumlandırılması

Oksijen konsantratörü düz ve sert bir zemine yerleştirilmeli, hava giriş-çıkışını engelleyecek eşyalardan uzak tutulmalıdır. Halı, kilim gibi cihazın toz veya tüyleri toplayabileceği zeminlerde çalıştırılmamalıdır. Cihaz ile duvar arasında en az 30–40 cm boşluk bırakılması önerilir. Soba, ısıtıcı petek gibi sıcak nesnelerden uzak tutulmalıdır.

2. Su Kabı Kullanımı

Su kabına yalnızca saf (distile) su konulmalıdır. Su seviyesinin su kabında yazan minimum seviyeyi biraz geçmesi yeterli olacaktır. Su seviyesi maksimum çizgiyi geçmemeli ve her gün yenilenmelidir. Su kabı normal su ile yıkanmamalıdır. Su kabı kapağı iyi oturmalıdır. Su kabının kapağı iyi yerleştirilmezse, diş atlanırsa, yamuk takılırsa ve ya gevşek kalırsa su kabından oksijen çıkışı olmayacaktır. Su kabının iyi yerleştirilip yerleştirilmediğini test etmek için su kabına kanülü takmada önce barmağınızı hava çıkışına 2 saniye bastırıp çektiğinizde basınçlı hava sesinin duyuyorsanız su kabının kapağı doğru takılmış demektir, kullanmaya başlayabilirsiniz. Eğer hastanız ventilatör cihazı kullanıyor ise ventilatör cihazına su gitme ihtimaline karşı ventilatör cihazınızı korumak için su kabı kullanmamalısınız veya içine su koymamalısınız. Bu durumda boğaz kuruluğu oluşuyorsa ventilatör nemlendiricisi kullanmalısınız.

3. Hortum ve Kanül Bağlantısı

Oksijen konsantratörü tek başına kullanılıyor ise nazal kanülün bir ucu su kabının ucuna diğer ucu ise hastanın burun deliklerine gelecek şekilde takılır. Ventilatör cihazı ile birlikte kullanılıyor ise oxygen tubing(line) hortumunun bir ucu oksijen konsantratörünün oksijen çıkışına diğer ucu ventilatör cihazının oksijen portuna takılır. Cpap/Auto Cpap/Bpap/ Bpap ST cihazı ile birlikte kullanılıyor ise oxygen tubing(line) hortumunun bir ucu su kabının ucuna diğer ucu ise maskenin oksijen girişi veya maske T bağlantı aparatına takılır.

4. Cihazın Çalıştırılması ve Ayarlanması

Cihaz çalıştırıldıktan sonra oksijen akış hızı, doktorun belirlediği litre/dakika değerine ayarlanmalıdır. Doktor önerisi dışında ayar değişikliği yapılmamalıdır.

5. Nefes Alma Şekli

Hasta burundan normal şekilde nefes alıp vermelidir. Doktor aksini belirtmedikçe cihaz uyku sırasında da kullanılabilir.

Oksijen Konsantratörü Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Oksijen kullanılan ortamda sigara içilmemelidir.
• Cihaz ateş, soba ve ocak gibi ısı kaynaklarından uzak tutulmalıdır.
• Elektrik kesintilerine karşı alternatif oksijen planı yapılmalıdır.
• Cihazın filtre ve aksesuarları düzenli olarak temizlenmelidir.
• 4 ayda 1 mutlaka bakım ve kontrolü yapılmalıdır. Oksijen konsantratörüne bakım yapılmaması cihazın kısa sürede arızalanmasına neden olacaktır.
• Cihaz taşıma esnasında su kabındaki su tamamen boşaltılmalıdır.
• Cihaz taşıma sırasında yan yatırılmamalıdır. Dik taşınmalıdır. 
• Bazı markaların 2 saatte 15 dakika dinlendirilmesi cihazı korumak adına önemlidir. 
• Yetkili servis dışında orjinal fitre kullanmayan, yetkin olmayan servislerde bakım yaptırmamalısınız

Oksijen Konsantratörü Bakımı ve Temizliği

Burun kanülü haftada bir temizlenmeli ve 2–4 haftada bir değiştirilmelidir. Yıkanabilir filtreler haftada bir yıkanıp tamamen kurutulduktan sonra yerine takılmalıdır. Cihaz kesinlikle suyla temas ettirilmemelidir. Su kabı normal su ile yıkanmamalıdır. 4 ayda 1 yetkili servis tarafından bakımı yapılmalıdır. 

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir sağlık uzmanına danışılmalıdır:

• Nefes darlığında artış
• Şiddetli baş ağrısı veya aşırı uyku hali
• Burun içinde kanama veya aşırı kuruluk
• Cihazın sürekli alarm vermesi

Sonuç

Oksijen konsantratörü, doğru ve düzenli kullanıldığında hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde artıran bir cihazdır. Ancak en iyi sonucu almak için cihazın kullanımı mutlaka doktor önerileri doğrultusunda yapılmalı ve bakım kurallarına özen gösterilmelidir.